Κάτι δικά μου

Είναι χιλιοειπωμένο τσιτάτο: η κρίση φέρνει ευκαιρίες. Ποτέ όμως το χιλιοειπωμένο αυτό τσιτάτο δεν ήταν τόσο επίκαιρο, και δεν θα θέλαμε τόσο πολύ να ισχύει, όσο στην περίπτωση της Ελλάδας και της οικονομικής κρίσης που διανύει. Χαίρομαι ιδιαίτερα, λοιπόν, που διαβάζω πως ο Πρωθυπουργός της χώρας στην κρίσιμη αυτή περίοδο, σε Ημερίδα της Γ. Γ. Επικοινωνίας στην οποία ήταν κεντρικός ομιλιτής, πραγματοποίησε μια σειρά από θαρραλέες, υγιείς τοποθετήσεις για τα χαρακτηριστικά της εικόνας της χώρας μας και τις χαμένες ευκαιρίες των τελευταίων ετών να διαμορφώσει και να καθιερώσει η Ελλάδα μια αναβαθμισμένη διεθνή εικόνα, ενώ διαμήνυσε την αποφασιστικότητά του να εργαστεί για μια νέα εικόνα της χώρας μας, για μια, όπως είπε "ουσιαστική αλλαγή της πατρίδας μας... για την εκ νέου οριοθέτηση, του ποιοι είμαστε και τι ρόλο παίζουμε στον κόσμο. Και αυτό, απαιτεί απ’ όλους μας επίγνωση και αυτογνωσία, και των λαθών μας στο παρελθόν, και της ιστορίας μας, αλλά και του σημερινού κόσμου". ...

Εχθές, ήμουν ευτυχισμένη. Γιορτάσαμε μαζί με όλη την ανθρωπότητα τα 2500 χρόνια από την πρώτη Μαραθώνια διαδρομή, με την (απίστευτη!) συμμετοχή 12000 ανθρώπων από 88 χώρες του κόσμου που ήρθαν στην Ελλάδα, στην Αθήνα για να τρέξουν τα 42 μοναδικά χιλιόμετρα της κλασικής διαδρομής. Χειροκροτούσα μαζί με τους Αθηναίους, χάζευα τα παιδιά που, στημένα στην άλλη πλευρά του πεζοδρομίου, έτειναν τη μικρή τους παλάμη στους δρομείς για να συναντήσει τη δική τους, εκφράζοντας με τον τρόπο αυτό τον ενθουσιασμό τους. Φανταζόμουν τα μικρά αυτά παιδιά να μεγαλώνουν με τις μνήμες αυτές και να γίνονται με τη σειρά τους αθλητές, αγωνιστές, οραματιστές. Στημένοι εκεί, στην άκρη του δρόμου, αναζητούσαμε το όνομα κάθε δρομέα για να του δώσουμε θάρρος φωνάζοντας το όνομα του, μπράβο Τίνα, μπράβο Γιάννη, μπράβο Αλεχάνδρο, μπράβο Τζον! Και λίγο αργότερα, στον τερματισμό, στο Καλλιμάρμαρο Στάδιο, καθισμένοι με τον άνδρα μου στο πέταλο, ο ένας βυθισμένος στην αγκαλιά του άλλου και στις αναμνήσεις μας, αναπολού...

Κι όμως, φαίνεται πως αυτό είναι το κεντρικό πρόσωπο της σημερινής Ελλάδας, ή της Ελλάδας που οδηγήθηκε - και οδήγησε εαυτόν - στην οικονομική κρίση και στην έλευση της τρόικα. Ο Πάτερ Αρσένιος της Μονής Βατοπεδίου, κεντρικό πρόσωπο στην αποτύπωση του Michael Lewis για τη χώρα μας, όπως δημοσιεύεται στο τελευταίο τεύχος του Vanity Fair. Το ομολογώ: πάντα ήθελα να δω τη χώρα μου στο περιοδικό αυτό, και μάλιστα με μια προσέγγιση που ξεπερνούσε το αναμενόμενο και κλασικό τρίπτυχο ήλιος - θάλασσα - διακοπές. Η εικόνα του διάσημου μοναχού του Βατοπεδίου, όμως, όπως και τα σχόλια του δημοσιογράφου για τις ιστορίες που άκουσε στο οδοιπορικό του στην Ελλάδα, είναι εξαιρετικά διεισδυτικά, και αποκαρδιωτικά. Αντιγράφω μια μικρή παράγραφο που είναι η σύνοψη της ελληνικής πραγματικότητας. Ο δημοσιογράφος συνομιλεί με έναν εφοριακό, ο οποίος του περιγράφει καθημερινές ελληνικές ιστορίες φοροδιαφυγής. Γράφει ο Lewis: "Τότε τον σταμάτησα. Συνειδητοποίησα ότι αν τον άφηνα να συνεχίσει θα είμαστε ...

Το σχόλιο ανήκει σε διακριμένη ελληνίδα παιδοψυχολόγο και εκφράσθηκε κατά τη διάρκεια ενός πάνελ που συζήτησε το ζήτημα της εικόνας της Ελλάδας, με αφορμή και τα πρόσφατα τραγικά γεγονότα στην Αθήνα την Τετάρτη 6 Μαίου. Η συζήτηση έλαβε χώρα την Πέμπτη 7 Μαίου και το ακροατήριό μας, προπτυχιακοί φοιτητές του marketing στην ΑΣΟΕΕ, αφού εξέφρασαν την απογοήτευσή τους - που ήταν και το συναίσθημα όλων - για όσα γίνονται στη χώρα μας τις τελευταίες ημέρες, τους τελευταίους μήνες, τα τελευταία χρόνια, όλη τους τη ζωή δηλαδή (μιλάμε για παιδιά 20 και 21 ετών) μας είπαν "αν η Ελλάδα ήταν προϊόν, εγώ δεν θα το αγόραζα". Μάθαμε λοιπόν στο πάνελ αυτό ότι απογοήτευση σημαίνει παύω να γοητεύομαι, και να γοητεύω, άρα παύω να γοητεύω ως personality, brand personality, παύω να εμπνέομαι από όλα αυτά που συμβαίνουν γύρω μου, άρα και από τον ίδιο μου τον εαυτό. Τί θα μπορούσε άραγε να πει κανείς σε αυτά τα παιδιά που δεν πιστεύουν στη χώρα μας, δεν πιστεύουν στις δυνατότητές μας, δεν πιστεύου...

Με φόντο το γραφικό, λουσμένο στο φως τοπίο του Καστελόριζου, στις 23 Απριλίου του έτους 2010, ο πρωθυπουργός της Ελλάδος Γ. Α. Παπανδρέου ανακοίνωσε στους δημοσιογράφους την απόφαση της κυβέρνησης να προσφύγει στο μηχανισμό Ε.Ε. - ΕΚΤ - ΔΝΤ για τη στήριξη της ελληνικής οικονομίας την περίοδο της κρίσης. Διαβάζω τη δήλωση στο internet. Κοιτώ και ξανακοιτώ το πλάνο το βράδυ στα δελτία ειδήσεων. Πατάω το mute. Βλέπω έναν ηλιοκαμένο κύριο με κουστούμι που κάτι μουρμουρίζει με φόντο το ελληνικό γαλάζιο. Αναρωτιέμαι: γιατί πήγε στο Καστελόριζο να τα πεί; Γιατί επέλεξε αυτή ακριβώς την εικόνα; Του προέκυψε ξαφνικά και τον πρόλαβαν τα νέα ενώ ήταν στην ακριτική Ελλάδα; Γιατί μετά πήγε στη Ρόδο; Γιατί και άλλα πλάνα με τον πρωθυπουργό να χαιρετά τουρίστες και ημεδαπούς ενώ η χώρα σχεδόν παραδέχεται την πτώχευσή της; Το σκέφτομαι. Το ξανασκέφτομαι. Ομολογώ ότι δεν μπορώ να το εξηγήσω (επικοινωνιακά). Γιατί ο ήλιος, η θάλασσα .... και το ΔΝΤ? Μια μόνο εξήγηση μου έρχεται στο κουρασμένο μου κεφάλ...

Η εφημερίδα Jyllands Posten (12 Μαρτίου) δημοσιεύει ανταπόκριση από την Αθήνα του δημοσιογράφου Per Nyholm με τίτλο «Τα ελληνικά ερείπια», η οποία αναφέρεται στο πολιτικό σκηνικό της Ελλάδας. Ο συντάκτης της ανταπόκρισης θεωρεί ότι η Ελλάδα δίνει την εντύπωση ότι αποτελεί χώρα πιο ανατολίτικη ακόμη και από την Τουρκία και η άποψή του αυτή βασίζεται στον τρόπο σκέψης και δράσης των Ελλήνων καθώς και στη δυσπιστία που τρέφουν για τη Δύση, η οποία ενδυναμώνεται, πλέον, λόγω των δικαιολογημένων δυτικών απαιτήσεων, οι οποίες τίθενται στη χώρα, με την ελπίδα ότι θα επιλυθούν τα οικονομικά της προβλήματα. Μετά την ένταξη της Ελλάδας στην ΕΕ, το 1981, μπορούσε κανείς να επισκεφθεί διάφορους πρέσβεις στην Αθήνα και να ακούσει την ίδια επωδό: Οι Έλληνες δεν θα έπρεπε να ενταχθούν στην ΕΕ. Διαφωνούσα και διαφωνώ με το γεγονός. Η Ελλάδα κατάφερε πολλά, λόγω της ένταξής της στην ΕΕ, τα ανατολίτικα χαρακτηριστικά παραμερίζονται, η Ελλάδα εκσυγχρονίζεται και εκσυγχρονίζει, όπως προβλέπεται από την ΕΕ...

Πολλαπλασιάζονται τα άρθρα και οι αναφορές στον Τύπο σχετικά με τη δυσμενή εικόνα της Ελλάδας στο εξωτερικό (για το εσωτερικό δεν το συζητάμε, νομίζω πως οι Έλληνες βυθιζόμαστε καθημερινά σε μια δύνη χαμηλής αυτοεκτίμησης και απόλυτης αβεβαιότητας για το παρόν και το μέλλον...) με πιο πρόσφατο αυτό της Ελευθεροτυπίας με τίτλο "Η ώρα της επικοινωνίας για να αναστραφεί η δυσμενής εικόνα" Το κείμενο της Ελευθεροτυπίας θέτει για μια ακόμα φορά τα κρίσιμα ζητήματα: έλλειψη μακροχρόνιας στρατηγικής, ad hoc ενέργειες και δράσεις χωρίς σχεδιασμό και στοχοθέτηση, με αποτέλεσμα την ώρα της κρίσης που τώρα διανύουμε να μην υπάρχουν φιλικά προσκείμενα μέσα ή θεσμοί να στηρίξουν την εικόνα της χώρας ή έστω, να είναι διατεθειμένοι να φιλοξενήσουν θετικά μηνύματα, όχι μόνο αρνητικά. Μπορεί σε όλα αυτά η απάντηση να είναι το "Καλημέρα"; Ομολογώ ότι με έκπληξη είδα εχθές την παρουσίαση της νέας καμπάνιας του ΕΟΤ για την επικείμενη καλοκαιρινή σαιζόν. Εκτός του ότι (προφανώς) δεν υπ...